anal. manual.

Zasady fotograficzne ..... mocne punkty, rytmika i przemienne usadowienie obok
siebie elementów o różnych kształtach i odcieniach przypominają mi np. zasady
kompozycji w akwariach holenderskich. Niestety, ładne akwarium, to ładne
akwarium, a akwarium stworzone zgodnie z zasadami kompozycji, to prawdopodobnie
ładne akwarium dla 2/3 społeczności, wśród której dokonano badań
socjologicznych, dla potrzeb opracowania tych zasad. Dodatkowo, każda komisja
konkursowa widzi, czy akwarium jest rzeczywiście ładne, czy wykreowane za pomocą
przeczytanych w pociągu zasad, opisanych przez wydawnictwo Wiedza i Życie
(czasami wiadomo dokładnie, którą książkę czytał autor kreacji). Wtórność zasad
w stosunku do materiału empirycznego służącego do ich opracowania, uwydatnia
poruszany tu problem. Częsty błąd tkwi mz. w samym przenoszeniu wyników badań
na zupełnie inny grunt. Proszę pamiętać, że 75% Polaków umiejscawia w
przestrzeni przeszłość za sobą, 75% Rosjan przed sobą, a 75% Niemców po lewej
stronie. Gdzie w Ameryce nie istnieje taka dominanta, a znaczny odsetek
społeczeństwa potrafi dać inną odpowiedź na takie pytanie we wtorek, a inną w
sobotę. Przypomnę tu np. eksperyment fotograficzny z dziećmi z poPGR'owskiej
wioski. I tak zgodność zasad kompozycji z odsetkiem widzów potwierdzających
"ładność" zdjęcia, akwarium itd. będzie tym mniejsza im większa
przepaść geograficzna, kulturowa itp. między miejscem wydania książki, a
miejscem jej czytania (w uproszczeniu retorycznym oczywiście). Będzie także
występować tym większa zgodność, im mniej elementów składowych, im prostsza
kompozycja. Czy w takim razie minimalizm z mocnym punktem zostanie uznany za
zasadę najważniejszą w fotografii, bo łatwą do akceptacji przez różne większości
na całym świecie?

Dokładnie 1/3 i 2/3 kadru, antycentralizm, itp., to podejście typowe dla
bezkrytycznej wiary w to, co piszą książki tylko o fundamentach. W razie
powoływania się na zdanie większości proszę zawsze o uwzględnienie zasady
owczego pędu i samo-spełniającej się przepowiedni, co w znacznym stopniu
redukuje zdanie większości w przypadku, gdy znane są dla ogółu użytkowników tzw.
proste zasady fotograficzne i wypowiedzi zachwyconych poprzedników, a to co
widzimy jest faktycznie zgodne z wtórnym (co wykazałem wcześniej) opracowaniem
tzw. "zasad".

Przypominają mi się też zasady w marketingu, gdzie porusza się sprawę mocnych
punktów w gazecie na stronach reklamowych. W podstawowym i prymitywnym zakresie,
na początku naszej przygody z umieszczaniem reklam, faktycznie nasze pieniądze
są bardziej efektywne, gdy dajemy reklamę w tzw. mocne punkty ( trochę inaczej
się rozkładają niż według zasad fotograficznych, a ponadto mocne punkty w
dziedzinie foto wyglądają w porównaniu do tamtych jak hulajnoga przy Mercedesie
i noszą znamiona braku naukowych badań, a jedynym oparciem tych fotograficznych
punktów wydaje się być stara historia sztuki i zasada złotego podziału, co przy
nowoczesnych badaniach percepcji oka pachnie myszką niestety). Jednak w praktyce
okazuje się, że taka zasada, to jedynie fundament, wstęp do rozmowy, pierwsze
trzy ruchy w szachach.

Co do 1/3 i 2/3 kadru, mocnych punktów, równowagi, naprzemienności,
powtarzających się elementów (zdefiniowanych zresztą przez percepcję 2/3
społeczności), to ja należę do mniejszości, której percepcja analizowania
płaszczyzny zdjęcia działa inaczej, jest dynamiczna i zmienia się w zależności
od kolorystyki, kształtu, widocznych elementów, skojarzeń, a nawet w zależności
od humoru. Może należę do większości, tylko że nie wszyscy tak piszą na głos?

Reasumując, mocne punkty są tam, gdzie dany odbiorca odczuwa je na konkretnym
zdjęciu, a nie dokładnie z zasada np. wirujących kwadratów. Giełda niby także
porusza się zgodnie z taką zasadą (podobnie prymitywne i często zwodnicze
podstawy, jak w dziedzinie fotografii), a jednak matematycy nie są najbogatszymi
ludźmi.
Zasadami można się posługiwać na początku fotograficznej drogi (chociaż
osobiście namawiam, żeby nie na zupełnym starcie), ale należy szybko o nich
zapomnieć, tak jak zapominamy np. o kaligrafii.
;-)