fotografia cyfrowa
fotografia cyfrowa
Loginfotografia cyfrowa
fotografia cyfrowaHasłofotografia cyfrowa
fotografia cyfrowafotografia cyfrowaZapamiętajfotografia cyfrowa
fotografia cyfrowafotografia cyfrowafotografia cyfrowafotografia cyfrowafotografia cyfrowafotografia cyfrowa
fotografia cyfrowa
Czytelnia
fotografia cyfrowa
fotografia cyfrowa

Amatorska kalibracja monitora

2006-12-22, ostatnia aktualizacja 2013-11-10 12:05
Liczba czytelników: 212775         Komentarzy : 20

Autor : Trurl (2325)
fotografia cyfrowa

1. Wstęp

Czas powiedzieć dość krytyce: "twoje zdjęcie jest zbyt ciemne", "za jasne", lub że "kolory są jakieś nie takie".

Choć to zabrzmi trywialnie, problemy wynikają stąd że autor widzi coś zupełnie innego niż oglądający, a obaj nawet się nie domyślają jak wielkie mogą być te różnice.

Właściwa kalibracja monitora jest podstawą do tego aby drukowanie zdjęć np. na drukarce atramentowej nie było ciągiem przykrych niespodzianek. Profile ICC dostarczane przez producentów papieru fotograficznego i sprzętu drukującego, spełniają swoje zadanie tylko przy założeniu, że plik przygotowany do druku jest zgodny z pewnymi standardami. Podobnie rzecz ma się gdy naświetlamy pliki w labie lub gdy publikujemy je w Sieci.

Zgodność pliku ze standardami możemy osiągnąć tylko wtedy, gdy to co widzimy na monitorze widzimy poprawnie.

Wzorce kalibracyjne - prawa autorskie

Calibration targets used in this article/Wzorce kalibracyjne użyte w artykule: Copyright: Timo Autiokari; Accurate Image Manipulation for Desktop Publishing http://www.aim-dtp.net/index.htm.
Calibration examples created from the original targets after writtem permission from Timo Autiokari/Przykłady utworzone z oryginalnych wzorców kalibracyjnych za pisemną zgodą Timo Autiokari.

Co i jak powinniśmy regulować?

Aby działać skutecznie musimy wykonać pięć kroków, ustawiając:

1. Temperaturę barwową 6500K (lub 5000K - dlaczego, o tym dalej).
2. Poziom czerni i punkt odcięcia bieli.
3. Współczynnik gamma równy 2.2 (standard Windows PC).
4. Balans szarości w całym zakresie tonalnym.
5. Przygotować profil ICC (wykorzystywany później np. w Photoshopie).

Opisywane tu procedury występują w dwóch wersjach: dla monitorów CRT i LCD, co wynika ze specyfiki tych urządzeń.

Dlaczego jeszcze jedna instrukcja kalibracji?

Chociaż podobnych instrukcji wizualnej kalibracji można znaleźć w Sieci wiele, to jednak żadna z nich nie zapewnia precyzji dostatecznej choćby do amatorskiego druku zdjęć.

Jest tak z jednego powodu: zastosowane tam wzorce kalibracyjne opierają się na porównaniu jaskrawości między wzorem rastrowym a polem wypełnionym jednolitym kolorem.

W tej procedurze zastosowano wzorce, w których porównuje się różnice w odcieniach barw występujących między trzema różnymi wzorami rastrowymi. Ponieważ oko jest bardziej czułe na odchylenia barwne niż na różnice w jaskrawości, to uzyskiwana precyzja kalibracji jest nieporównywalnie lepsza niż np. ta osiągana tylko z pomocą programu Adobe Gamma, gdzie zastosowano tradycyjny raster.
Precyzję regulacji współczynnika gamma szacuję na +/-0.05: po dwóch latach testowania na różnych monitorach, twierdzę że lepsze rezultaty można uzyskać już tylko z pomocą sprzętowego kalibratora.

Stosując przedstawione tu wzorce kalibracyjne, można też sprawdzić monitor w sklepie jeszcze przed zakupem. Wystarcza jeden rzut oka, aby stwierdzić czy monitor w ogóle nadaje się do pracy ze zdjęciami (patrz rozdział "Praktyka", "Kroki przygotowawcze", punkt 6).

Niestety, ale wiele monitorów LCD, nawet tych z wyższej półki, nie jest w stanie wyświetlić niezbędnego minimum: 16.7 miliona kolorów. Stosowane w takim sprzęcie metody symulacji pełnej palety barw uwidoczniają się natychmiast na wzorcu kalibracyjnym: czy to będzie FRC (przełączanie pikseli co cykl odświeżania pomiędzy zbliżonymi kolorami) czy też dithering (raster). W tego rodzaju monitorach niestety nie pomoże nawet sprzętowy kalibrator - tak "toporny" monitor nie jest w stanie wyświetlać subtelnych odcieni barw.

Typowym programom i instrukcjom wizualnej kalibracji należy się niestety kilka słów krytyki:

Nokia Monitor Test i inne "nieokreślone" wzorce
Możemy tu od biedy ustalić tylko poziom czerni i ewentualnie punkt bieli. Opisy procedur nie uwzględniają współczynnika gamma: na wzorcu zazwyczaj nie jest podane dla jakiej wartości gamma został on przeznaczony. Może to być 2.2 ale równie dobrze 2.5. Nie uwzględnia się też koniecznej regulacji balansu szarości. Specyfika działania regulatora "jaskrawość", która w wielu monitorach LCD jest inna niż założenia autorów takich instrukcji, może w ogóle uniemożliwić regulację poziomu czerni.

Adobe Gamma
Wersja dostarczana wraz z Photoshopem 7.0 nie umożliwia zbalansowania szarości ani regulacji poziomu czerni na monitorach LCD. Wzór rastrowy dostępny w programie nie zapewnia też precyzji choćby zbliżonej do tej, jaką można uzyskać korzystając z wzorców Timo.

WiziWyg
Podobny problem jak w przypadku Adobe Gamma: można co prawda wyregulować balans szarości, ale "wizardowy" interfejs użytkownika bardzo utrudnia wprowadzanie niezbędnych korekt - podczas kalibracji poprawnie wyświetlane są tylko wzorce zawarte w programie, pozostały obszar ekranu jest przejaskrawiony. Nie można przez to na bieżąco kontrolować efektu regulacji korzystając z lepszych wzorców - precyzja tych zawartych w programie jest bowiem niedostateczna.

Quick Gamma
Przebieg generowanych krzywych gamma najprawdopodobniej nie odpowiada przebiegom teoretycznym: próby regulacji balansu szarości i współczynnika gamma zwykle powodują jeszcze większe rozbalansowanie obrazu.

cd. na następnej stronie.

fotografia cyfrowa
Strona 1 | 2 | 3
fotografia cyfrowa
fotografia cyfrowa
Komentarze do artykułu
bg
jarekzon 2008-12-05 23:51
fotografia cyfrowa
W LINUXIE: System/Administracja/NVIDIA X Server Settings/X Server Color Conrrection
Opisane programy działają pod Wine.
fotografia cyfrowa
Trurl 2007-09-20 19:18
fotografia cyfrowa
Miało być: "(...) czyli charakterystyka częstotliwościowa (zależność skutecznej amplitudy sygnału sinusoidalnego od częstotliwości) (...)".
fotografia cyfrowa
Trurl 2007-09-20 19:12
fotografia cyfrowa
Ptaszynaa: jeśli chodzi o akustykę to mylisz nieliniowość w dziedzinie częstotliwości (filtr "Loudness") z nieliniowością w dziedzinie amplitudy. Obydwie te rzeczy, czyli charakterystyka częstotliwościowa (skutecznej amplitudy sygnału sinusoidalnego od częstotliwości) i nieliniowość samego wzmacniacza (obcinanie sygnału o dużej amplitudzie lub np. zniekształcenia skrośne) nie mają ze sobą nic wspólnego.
Jeśli chodzi o regulację głośności: zależność logarytmiczna występuje między kątem obrotu potencjometu a wprowadzanym współczynnikiem tłumienia; natomiast zależność sygnału na wyjściu potencjometru od sygnału na jego wejściu jest liniowa: Uwy = Uwe * K (gdzie K jest ustawionym współczynnikiem tłumienia). Jak widć jest to transformacja liniowa.
Jeśli chcesz dowiedzieć się jak ważna jest liniowość w dziedzinie amplitudy, to posłuchaj sobie po prostu przesterowanego wzmacniacza ;-)
fotografia cyfrowa
Ptaszynaa 2007-09-18 19:34
fotografia cyfrowa
"Ucho ludzkie także ma charakterystykę logarytmiczną a mimo to producenci sprzętu audio wkładają mnóstwo wysiłku w to, aby sprzęt miał charakterystyki możliwie jak najbardziej liniowe - inaczej słyszymy przykre zniekształcenia".

Małe pomieszanie nastąpiło...
Ucho "jest logarytmiczne" jeśli chodzi o zmianę odczuwanego natężenia dźwięku i właśnie dlatego producenci instalują logarytmiczne potencjometry głośności by w efekcie słuchaczom wydawało się, że kręcenie gałka VOLUME daje liniowy jej wzrost. Liniowe charakterystyki przenoszenia to inny temat, w którym można by przy okazji wspomnieć o filtrach LOUDNES, służących do podbijania niskich i wysokich częstotliwóści (czyli wprowadzanie nieliniowości przenoszenia) - przydatne podczas słuchania z małym natężeniem dźwięku, kiedy to ucho "słyszy" głównie pasmo środkowe. A jakie zniekształcenia autor miał na myśli? Nie mam pojęcia... ;)
fotografia cyfrowa
LaszloKovacs 2007-02-22 00:12
fotografia cyfrowa
Bardzo dziękuję za artykuł. Mam nadzieję, że różnice między moim samsungiem SM971P, a np. profesjonalnym EIZO ColorEdge nie muszą decydować o jakości pracy. W końcu może monitory z diodowym podświetleniem czy OLED będą stanowiły przełom w sprawach koloru? Tak czy inaczej zawsze jeszcze można skopać klisze:) Na razie pocieszające jest upowszechnianie się proof`ów cyfrowych, które pozwalają zwalić konsekwencje za jakość nakładu na drukarnię.
fotografia cyfrowa
hobbes 2007-01-12 18:46
fotografia cyfrowa
aaa.. mozna za ok 700zl kupic sprzetowy kalibrator do monitora - np. zrzucic sie w pare osob i skalibrowac tak ze mucha nie usiadzie ;) .. http://www.amazon.com/gp/product/B0007ZGCT6/002-8773789-7977606?redirect=true
fotografia cyfrowa
hobbes 2007-01-12 18:40
fotografia cyfrowa
wielki szacunek dla Trurla za ten artykuł :) Dodam tylko ze w MacOSXie (dowolna wersja 10.x) jest to wbudowane : System Preferences -> Display -> Color -> Calibrate. Albo mozna uzyc SuperCal-a: http://www.bergdesign.com/supercal/software/SuperCal_1.1.4.dmg
fotografia cyfrowa
Trurl 2007-01-10 20:06
fotografia cyfrowa
A (dość zakamuflowane) linki: "Strona 1 | 2 | 3" na zielonym pasku tuż nad komentarzami nie działają...?
fotografia cyfrowa
matmod 2007-01-10 18:19
fotografia cyfrowa
a u mnie nie ma nastepnych stron ;((((
fotografia cyfrowa
DroMaDr 2007-01-10 14:32
fotografia cyfrowa
Trurl, dzięki za niezwykle cenne informacje dot. linuxa no i za cały artykuł oczywiście.
fotografia cyfrowa
Trurl 2007-01-09 22:43
fotografia cyfrowa
W Linuxie: xgamma, http://www.pcbypaul.com/software/monica.html (nakładka graficzna na xgamma), KGamma w KDE, xcalib.
Mając odpowiednie wartości ustawione wspomnianymi wyżej programami, można je wpisać na stałe, bezpośrednio do /etc/X11/xorg.conf.

Niestety nie znalazłem niczego pod Linuxa czym można by regulować poziom czerni (ale źródła do xgamma są dostępne, więc korzystając z zalet Open Source samemu można sobie dopisać opcje: -offset, -roffset, -goffset i -boffset ;-))).

PS. Adobe Gamma jest do kitu: np. tym z PS 7.0 nie da się wyregulować balansu szarości i poziomu czerni. I w sumie jest płatny. Z resztą podobnych programów jest sporo, wybrałem takie które:
1) są bezpłatne,
2) umożliwjają jak najelastyczniejszą regulację parametrów,
2) są najmniej upierdliwe w użyciu ;-)

Z resztą rozdział "teoria" jest po to, aby każdy mógł zrobić co trzeba dowolnym oprogramowaniem, takim jakie akurat ma pod ręką, nawet sterownikiem karty graficznej.
fotografia cyfrowa
Marezzo 2007-01-09 22:11
fotografia cyfrowa
narescie ktos cos madrego napisal :)
fotografia cyfrowa
DroMaDr 2007-01-09 08:55
fotografia cyfrowa
>> START>USTAWIENIA>PANEL STEROWANIA> Adoba Gamma

A gdzie te wszystkie opcje mam znaleść w linuxie?
fotografia cyfrowa
emzet 2007-01-04 00:23
fotografia cyfrowa
dziękuję za pracę włożoną w napisanie tego artykułu. Doskonale podana teoria i szczegółowy rozdział "Praktyka" spełnia oczekiwania użytkownika-amatora. Zastosowałem się do wskazówek i jestem bardzo zadowolony z efektów. :)
fotografia cyfrowa
anik 2006-12-31 14:35
fotografia cyfrowa
super dzięki za ten artykuł
fotografia cyfrowa
fonMiffi 2006-12-23 13:52
fotografia cyfrowa
tak naprawde to już bardzo dawno to wiedzialam tylko niegy nie wiedzialam jak z tym się dobrze uporać!
fotografia cyfrowa
SzopeN 2006-12-22 21:18
fotografia cyfrowa
biada tym co mają 64-bitowe systemy... Ale zawsze pozostają ustawiania w sterownikach. O ile oczyiście działają ;)
fotografia cyfrowa
Kosafwc 2006-12-22 16:18
fotografia cyfrowa
jak ustawie monitor na 6500K to mi sie wszystko zolte robi :) jak mam na 9400 to jest normalne :)
fotografia cyfrowa
gradek83 2006-12-22 15:52
fotografia cyfrowa
NO a jak ktoś ma stary monitor CRT w którym regulacja pokrętłami lub w menu regulującymi ostrość i jasność nic nie daje to może sobie sam tą wadę naprawić...
http://www.elektroda.pl/rtvforum/topic530186.html
A i co najważniejsze jeśli nie czujecie się na siłach nie bierzcie się za to :)

CO do artykułu to po zainstalowaniu photoshopa zazwyczaj pojawia nam się nowa opcja w START>USTAWIENIA>PANEL STEROWANIA> Adoba Gamma
I tam też można sobie skalibrować monitor :)
fotografia cyfrowa
robmik 2006-12-22 14:51
fotografia cyfrowa
Artykuł bardzo dobry. Teraz już wiem, czemu mam czasami tak ciemno na zdjęciach :)
fotografia cyfrowa
fotografia cyfrowa
Skomentuj artykuł
fotografia cyfrowa
fotografia cyfrowa